تسلیحات و فناوری‌های نوین نظامی

فصل ۹: جنگ‌افزارهای بدون سرنشین – پهپادها

۹.۱ طبقه‌بندی پهپادها بر اساس مأموریت

• پهپادهای شناسایی (ISR): جمع‌آوری اطلاعات، تصویربرداری، مراقبت. نمونه: مهاجر-۴، مهاجر-۶.
• پهپادهای رزمی (UCAV): حمل مهمات و حمله دقیق. نمونه: کرار، شاهد-۱۲۹، ابابیل-۳.
• پهپادهای انتحاری (Loitering Munition): گشت‌زنی و برخورد مستقیم. نمونه: شاهد-۱۳۶، آرش.
• پهپادهای هدف (Target Drones): شبیه‌سازی اهداف هوایی برای تمرین پدافند. نمونه: صاعقه.

۹.۲ شناسایی بصری و صوتی پهپادهای ایرانی

خانواده ابابیل (Ababil): بدنه استوانه‌ای، ملخ هل‌دهنده در عقب، دم عمودی خاص.

• ابابیل-۲: طول ۲.۹ متر، برد ۱۰۰-۲۴۰ کیلومتر، سرعت ۳۰۰-۳۷۰ کیلومتر/ساعت. کاربری: هدف، انتحاری.
• ابابیل-۳: دارای ارابه فرود چرخ‌دار، دم H شکل، قابلیت حمل بمب قائم.
• ابابیل-۵: مداومت ۱۲ ساعت، برد ۴۸۰ کیلومتر، حاصل ارتقای مهاجر-۶.

خانواده مهاجر (Mohajer): ملخ کشنده در جلو (دماغه)، بدنه کشیده.

• مهاجر-۴ (هدهد): برد ۱۵۰ کیلومتر، مداومت ۴۵ دقیقه، محوله ۱۵ کیلوگرم.
• مهاجر-۶: برد بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر، حمل ۴ بمب نقطه‌زن (۱۰۰-۲۰۰ کیلوگرم). مجهز به سامانه الکترواپتیکی و حرارتی.

خانواده کرار (Karrar): اولین پهپاد جت ایرانی با موتور توربوجت، صدای زوزه‌گونه مشخص.

• طول ۳.۷۵ متر، برد ۱۰۰۰ کیلومتر، سرعت ۹۰۰ کیلومتر/ساعت، سقف پرواز ۱۳۰۰۰ متر.
• کاربری: رزمی، رهگیر هوایی، ضد زیردریایی، انتحاری.
• شکل ظاهری: بدنه استوانه‌ای، بال نصب‌شده در پایین، دم H شکل.

خانواده شاهد (Shahed): پیشرفته‌ترین و مشهورترین.

• شاهد-۱۲۹: طول ۸ متر، پهنای بال ۱۶ متر، مداومت ۲۴ ساعت، برد ۱۷۰۰-۲۰۰۰ کیلومتر. دم V شکل، مشابه Predator آمریکایی.
• شاهد-۱۳۶: طراحی مثلثی (بدنه بال‌مانند)، ملخ هل‌دهنده، برد ۲۲۰۰ کیلومتر، کلاهک ۳۶-۵۰ کیلوگرم. معروف به «موتورسیکلت پرنده».
• شاهد-۱۷۱ (سیمرغ): بال‌بدنه رادارگریز (Flying Wing)، مهندسی معکوس RQ-170 آمریکا.

۹.۳ روش‌های مقابله فردی با پهپادها

پدافند غیرعامل: استتار حرارتی، پناه بردن به زیر درختان، عدم حرکت در فضای باز هنگام پرواز پهپاد شناسایی، خاموش کردن تجهیزات الکترونیکی.

پدافند فعال: در صورت نزدیکی پهپاد انتحاری در ارتفاع پایین، با تیربار ۷.۶۲ مم یا تفنگ ساچمه‌ای شلیک کنید. هدف قرار دادن ملخ‌ها یا موتور.

⚠️ صدای موتور جت کرار (زوزه) با صدای وزوز ملخی کاملاً متفاوت است – در تشخیص سریع تهدید کمک می‌کند.

۹.۴ جدول مرجع سریع شناسایی پهپادهای ایرانی

فصل ۱۰: پهپادهای تاکتیکی انفرادی – سرباز-پهپاد

۱۰.۱ انواع قابل حمل توسط یک سرباز

• فرپاد (Farpad): پهپاد شناسایی دست‌پرتاب، وزن ۴ کیلوگرم، برد ۲۰ کیلومتر، مداومت ۴۵ دقیقه. قابلیت بازگشت خودکار.
• قائم: سرعت ۷۵ کیلومتر/ساعت، مداومت ۹۰ دقیقه، شعاع ۲۵ کیلومتر. بازیابی با چتر یا تور.
• کوادکوپترهای تجاری نظامی‌شده (DJI Mavic و مشابه): وزن کمتر از ۱ کیلوگرم، مجهز به دوربین حرارتی.
• پهپاد FPV انتحاری: نمای اول شخص، سریع، ارزان، دقیق. برای انهدام سنگر، تیربار، خودرو.

۱۰.۲ آموزش عملیاتی (گام به گام)

گام صفر – سه اصل:

1. همیشه یک نفر پهپاد را در آسمان رصد کند (دید بیرونی).
2. کیفیت تصویر را پایین تنظیم کنید تا تأخیر به حداقل برسد.
3. حداکثر ارتفاع پرواز ۵۰-۷۰ متر (برای کاهش صدا و دید).

گام اول – پرتاب و برخاست: فضای ۱۰×۱۰ متر، باتری را ببندید، ابتدا کنترلر سپس پهپاد را روشن کنید، صبر کنید تا حداقل ۸ ماهواره قفل شود (GPS)، سپس بلند شوید.

گام دوم – ناوبری: تمرین الگوی مربع ۵۰ متری: جلو، راست، عقب، چپ و بازگشت.

گام سوم – اختفا: در ارتفاع زیر ۱۵ متر از رادار مخفی می‌شوید. برای اختفا از دید حرارتی، در سایه درختان پرواز کنید.

گام چهارم – بازیابی: برای فرپاد و قائم از چتر یا تور استفاده کنید. در صورت از دست دادن GPS، دست از کنترل بکشید – پهپاد به نقطه برخاست بازمی‌گردد.

۱۰.۳ تاکتیک‌های عملیاتی

• چشم عقاب: شناسایی ۳۰۰ متر جلوتر از گشت پیاده با کوادکوپتر.
• هارپون: هدایت آتش توپخانه با علامت‌گذاری مختصات هدف.
• شاهین (FPV Strike): حمله مستقیم به تیربار یا خودروی دشمن. فاصله حداقل ۲ کیلومتری اپراتور از هدف.

⚠️ پس از هر حمله FPV، فوراً موضع را ترک کنید – دشمن اپراتور را ردیابی می‌کند.

فصل ۱۱: سامانه‌های ضد پهپاد – پدافند در برابر تهدید هوایی کوچک

۱۱.۱ جنگ الکترونیک (نرم‌کش)

• پارازیت (Jamming): ارسال امواج قدرتمند روی فرکانس کنترل یا ویدیوی پهپاد. باعث قطع ارتباط و بازگشت خودکار پهپاد یا فرود اجباری می‌شود.
• فریب یا جعل GPS (Spoofing): ارسال سیگنال موقعیت‌یاب جعلی قوی‌تر از ماهواره. پهپاد را به نقطه دلخواه هدایت می‌کند (ایران با این روش پهپاد RQ-170 آمریکا را نشاند).

محدودیت: پهپادهای خودمختار (از پیش برنامه‌ریزی شده بدون نیاز به GPS) در برابر پارازیت مقاوم‌ترند.

۱۱.۲ سلاح‌های انرژی‌گیر (لیزر و مایکروویو)

• لیزر پرانرژی: پرتو متمرکز با حرارت چندین هزار درجه، بدنه پهپاد را ذوب می‌کند. معایب: تحت تأثیر گرد و غبار، مه و دود.
• مایکروویو پرقدرت (HPM): پالس الکترومغناطیسی کل یک ناحیه را از کار می‌اندازد. بسیار مؤثر در برابر حمله دسته‌ای (Swarm) پهپادها.

نمونه‌های عملیاتی در ایران:

• سامانه «مجید»: پدافند کوتاه‌برد با سامانه شناسایی الکترواپتیکی (بدون انتشار رادار)، قابل حمل روی خودرو و شناور.
• سیستم «سراج»: سامانه لیزری بومی برای حفاظت از تأسیسات حساس (۲۰۲۵).

فصل ۱۲: جنگ‌افزارهای هدایت‌شونده دقیق – موشک‌ها و بمب‌های هوشمند

۱۲.۱ سامانه‌های هدایت

• لیزری: دنبال کردن بازتاب پرتو لیزر از هدف. دقت بالا اما حساس به شرایط جوی.
• GPS/INS (اینرسی + ماهواره): عملکرد در همه شرایط آب و هوایی، غیرقابل اختلال با پارازیت ساده (به دلیل ترکیب اینرسی).
• حرارتی (فروسرخ): شلیک کن و فراموش کن (Fire & Forget). دنبال کردن گرمای موتور یا اگزوز.
• سیمی (SACLOS): هدایت با جویاستیک و سیم متصل (مثل موشک TOW).

۱۲.۲ موشک‌های کروز ایرانی

• سومار: برد ۷۰۰ کیلومتر، زمین‌پایه.
• هویزه: برد ۱۳۵۰ کیلومتر، رادارگریز.
• ابومهدی/طلائیه: برد ۱۳۵۰ کیلومتر، جستجوگر راداری فعال، ضدکشتی و سطح‌به‌سطح.
• پاوه: برد ۱۶۵۰ کیلومتر، جدیدترین موشک کروز ایران.

۱۲.۳ موشک‌های ضدزره ایرانی

• دهلاویه: هدایت لیزری، برد ۵-۶ کیلومتر، برگرفته از کورنت روسی.
• توفان: خانواده موشک‌های ضدزره (کپی TOW).
• سدید: ضدزره هواپایه و زمین‌پایه.

۱۲.۴ بمب‌های هدایت‌شونده ایرانی

• یاسین: کیت INS/GPS مشابه JDAM، تبدیل بمب‌های معمولی به هوشمند.
• قاسم: کیت ترکیبی با قابلیت برنامه‌ریزی هدف قبل از پرواز.

۱۲.۵ سامانه‌های دوش‌پرتاب ضد هوایی (MANPADS)

خانواده میثاق:

• میثاق ۱ (نسل اول): هدایت فروسرخ تک‌باند، برد ۵ کیلومتر، سرعت ۵۷۰ متر/ثانیه. شلیک و فراموش کن.
• میثاق ۲ (نسل دوم): هدایت فروسرخ دو‌باند (مقاوم در برابر فلر)، برد ۶ کیلومتر، سرعت ۶۰۰ متر/ثانیه.
• میثاق ۳ (نسل سوم): سرعت ۸۵۰ متر/ثانیه (۲.۸۸ ماخ)، مقاومت بالا در برابر جنگ الکترونیک. قابلیت انهدام هواپیماهای رادارگریز (F-35) به دلیل هدایت فروسرخ غیرفعال.

سامانه قائم (لیزری): هدایت SACLOS، برد ۶ کیلومتر، حداکثر ارتفاع ۲ کیلومتر. مخصوص انهدام پهپادها و بالگردهای ساکن (مکث در هوا). کاربر باید نقطه نشانه‌روی را تا لحظه اصابت روی هدف نگه دارد (برخلاف میثاق).

جدول مقایسه سامانه‌های دوش‌پرتاب

⭐ میثاق ۳ به دلیل هدایت فروسرخ غیرفعال، هیچ سیگنال راداری منتشر نمی‌کند و در برابر هواپیماهای رادارگریز مؤثر است.