بقا در میدان نبرد

فصل ۲۱: کمک‌های اولیه رزمی (TCCC) – Tactical Combat Casualty Care

تفاوت اصلی کمک‌های اولیه رزمی با معمولی: اولویت با ادامه مأموریت و کنترل خونریزی‌های شدید است. در میدان نبرد، ابتدا تهدید دشمن را خنثی می‌کنیم، سپس به مجروح می‌رسیم.

مراحل سه‌گانه TCCC

1. مرحله «تحت آتش دشمن» (Care Under Fire): تنها کاری که انجام می‌دهید شلیک متقابل و پناه گرفتن است. به مجروح توجه نکنید مگر اینکه خودش بتواند حرکت کند. تنها در این مرحله استفاده از تورنیکه (شریان‌بند) برای قطع خونریزی شدید دست یا پا مجاز است. زمان بستن تورنیکه را روی پیشانی مجروح یا روی خود تورنیکه بنویسید.
2. مرحله «پناهگاه تاکتیکی» (Tactical Field Care): پس از رفع تهدید مستقیم، مجروح را به پشت پوشش یا سنگر منتقل کنید. اقدامات اصلی:
   • کنترل خونریزی: استفاده از پانسمان فشاری و خون‌بندهای هموستاتیک (برای نواحی کشاله ران، زیر بغل، گردن که تورنیکه ممکن نیست).
   • باز کردن راه هوایی: چانه را بالا ببرید، در صورت بیهوشی از لوله هوایی دهانی-حلقی استفاده کنید.
   • تنفس: زخم نافذ قفسه سینه را با پانسمان انسدادی سه‌طرفه بپوشانید (هوا از زخم خارج شود اما وارد نشود).
   • درمان شوک: مجروح را گرم نگه دارید، پاها را ۳۰ سانتی‌متر بالا ببرید (در نبود آسیب ستون فقرات). از دادن مایعات خوراکی خودداری کنید.
   • آنتی‌بیوتیک (فقط با دستور پزشک): در صورت تأخیر تخلیه بیش از ۸ ساعت.
3. مرحله «انتقال به مرکز درمانی» (Tactical Evacuation Care): در آمبولانس یا بالگرد، مراقبت پیشرفته ادامه می‌یابد. تورنیکه فقط در صورت کنترل کامل خونریزی و احیای بیمار باز می‌شود.

وسایل ضروری جعبه کمک‌های اولیه رزمی (IFAK)

فصل ۲۲: بهداشت فردی و محیطی – پیشگیری از بیماری در پادگان و میدان

بیش از نیمی از تلفات جنگ‌های گذشته ناشی از بیماری بوده، نه گلوله. رعایت اصول ساده بهداشتی می‌تواند آمادگی رزمی را تا ۸۰ درصد افزایش دهد.

بهداشت فردی در پادگان و خط مقدم

• دست‌ها: شستن با آب و صابون بعد از دستشویی و قبل از غذا. در شرایط کم‌آبی، از ژل الکلی (حداقل ۶۰ درصد الکل) استفاده کنید.
• پاها: هر روز جوراب عوض کنید، پاها را خشک نگه دارید، از پودر ضدقارچ استفاده کنید. «پای سنگر» (Trench foot) حتی در مناطق خشک هم اتفاق می‌افتد – رطوبت و سرما باعث تخریب بافت می‌شود.
• مسواک: عفونت لثه می‌تواند باعث تب و کاهش توان رزمی شود. مسواک و خمیردندان همراه داشته باشید.
• ریش و مو: ریش کوتاه (برای چسبیدن ماسک ضدشیمیایی) و موهای کوتاه (پیشگیری از شپش).

بهداشت محیطی در منطقه عملیاتی

• آب آشامیدنی: هرگز آب رودخانه، چاه یا چشمه را بدون کلرزنی یا جوشاندن ننوشید. قرص‌های کلر (۱ قرص در هر لیتر، انتظار ۳۰ دقیقه) یا جوشاندن (۱ دقیقه، در ارتفاعات ۳ دقیقه) ضروری است.
• دفع بهداشتی فاضلاب: گودال جداگانه برای فضولات انسانی حفر کنید و بعد از هر بار استفاده، روی آن خاک بریزید.
• مدیریت زباله: زباله‌های غذایی را در کیسه‌های پلاستیکی ببندید و دور از محل استراحت دفن کنید (جلوگیری از جذب حشرات و جانوران).
• کنترل حشرات: از پشه‌بند، مواد دافع حشرات (DEET) و پمادهای ضد گزش استفاده کنید. مالاریا، سالک و تب دنگی در برخی مناطق ایران (سیستان و بلوچستان، خوزستان) خطرناک است.

بیماری‌های شایع در مناطق جنگی ایران

فصل ۲۳: مخاطرات شیمیایی، میکروبی، پرتوی و هسته‌ای (CBRN)

این فصل به شما می‌آموزد چگونه در برابر سلاح‌های غیرمتعارف (گاز اعصاب، خردل، سیاه‌زخم، بمب کثیف و تشعشعات هسته‌ای) زنده بمانید.

تشخیص سریع تهدید CBRN با حواس پنجگانه

عوامل شیمیایی

• گاز اعصاب (سارین، تابون، VX): انقباض مردمک چشم (میوز)، آب ریزش بینی، تنگی نفس، تشنج، بوی کپک یا میوه گندیده.
• گاز تاول‌زا (خردل، لویزیت): قرمزی و تاول پوست، سوزش چشم، بوی خردل یا سیر.
• گاز خفه‌کننده (کلر، فسژن): سرفه، تنگی نفس، بوی سفیدکننده.

عوامل میکروبی (بیولوژیک)

• سیاه‌زخم (Anthrax): تنفسی: شبیه آنفولانزا، سپس شوک و مرگ در ۱-۵ روز.
• آبله (Smallpox): تب و جوش‌های پر از چرک.
• سم بوتولینوم (Botulinum): ضعف عضلانی، دوبینی، فلج صعودی.
• تشخیص: شروع ناگهانی بیماری مشابه در تعداد زیادی از افراد در یک منطقه.

مواد پرتوی و هسته‌ای

• علائم اولیه (دوز بالا): تهوع، استفراغ، ریزش مو، سوختگی پوست (در عرض چند ساعت).
• وجود گرد و غبار غیرعادی (محصول انفجار هسته‌ای یا بمب کثیف).
• دستورالعمل: «در پناه بمان، بپوشان، بشوی».

اقدامات حفاظتی سه‌گانه (پس از اعلام هشدار CBRN)

خودپالایی (Self-Decontamination) در صورت آلودگی

اگر گاز شیمیایی به بدن پاشیده شد:

1. فوراً لباس آلوده را درآورید (مراقب تماس با چشم و دهان باشید).
2. بدن را با آب فراوان بشویید (در صورت نبود آب، از خاک یا آرد استفاده کنید).
3. از سفیدکننده (وایتکس) رقیق شده روی پوست استفاده نکنید – فقط برای تجهیزات.

اگر در انفجار هسته‌ای یا بمب کثیف بودید:

1. فوراً به زیرزمین یا مرکز ساختمان بروید (حداقل ۳۰ دقیقه صبر کنید تا گرد و غبار پرتوی بنشیند).
2. لباس‌های آلوده را در کیسه پلاستیکی ببندید.
3. موها و بدن را با آب و صابون بشویید (از نرم‌کننده مو استفاده نکنید – ذرات را تثبیت می‌کند).
4. قرص ید پتاسیم (در صورت دسترسی) را فقط با دستور پزشک مصرف کنید (محافظت از تیروئید در برابر ید رادیواکتیو).

علائم هشدار و ارتباط با فرمانده

• علامت نظامی CBRN: سه مثلث زرد در کنار هم (روی تابلو، لباس، یا پرچم).
• در صورت مشاهده هر یک از علائم فوق، فریاد بزنید: «گاز! گاز! گاز!» و ماسک بزنید. سپس با بی‌سیم کلمه رمز «شیمیایی» را به فرمانده گروه اطلاع دهید.